Snillionen

(Barnebok, 2017, utdrag)

Klassa til Frank har skrive ei lang ønskeliste som dei vil at han skal ha med heim. Dei ber Frank vente til Mor er i godt humør. Han må ikkje gi henne lista når ho leitar i frysen eller er misfornøgd med kroppen sin. Derfor ryddar Frank etter middag, puttar alt inn i oppvaskmaskina, vaskar bordet og benken og set vindauget opp for å lufte ut.

- Så flink du er, seier Mor frå sofaen. Ho kviler middag, kjøtkaker og potet i brun saus.

- No tar eg leksene, svarer Frank.

Det er berre nokre få oppgåver med små tal. Han har ønskelista som bokmerke. Det er eit papir med ti ulike handskrifter på. Det er ei liste over alt klassa har lyst til å gjere og ha. Det er meir gjere enn ha.

Etter middagskvilen seier Mor:

- Kanskje eg kan bake noko. Noko spesielt du har lyst på?

- Kanelsnurrar, seier Frank.

Mor lager ikkje sånne store og harde snurrar som dei har på butikken, men små og mjuke, som ein kan putte heile inn i munnen.

Mor kjevlar ut deigen til ein stor firkant mens ho nynnar på noko. Frank tar fram ønskelista.

- Det er forslag frå klassa, seier han. - Nokre er ganske gode.

- Du får lese høgt, seier Mor.

Det er ikkje så lurt at Mor står med ryggen til. Ho har sjølv sagt at folk treng meir tid i lag fjes mot fjes, og ikkje berre må glo inn i ein skjerm heile tida. No ser han berre nakken hennar, der ho har festa håret i ein slags knute, eller ein snurr.

- Klassetur til London, les han.

- Stort ansvar, seier Mor. - Neste!

- Heile klassa ut i fallskjerm frå eit fly.

- Vi kan ikkje drepe folk, seier Mor.

- Ein slalåmbakke, med skitrekk, og skikkelege portar, og tråkkemaskin, og ...

- Vi har ikkje nok snø, seier Mor.

- ... og ein snøkanon, seier Frank.

- Nei, seier Mor.

Ho strør sukker og kanel utover deigen.

- Ein hoppbakke, les Frank.

- Nei, nei, seier Mor.

- Den treng ikkje vere så stor. Kanskje tjue meter. Og den kan vere av plast. Vi treng ikkje snø.

- Neste!

Det ville vore betre om Mor las lappen sjølv. Nokre av ønska er skrivne med glitterpenn og fin jenteskrift. Frank prøver å fylle stemma med glitter.

- Ei badestrand, med skikkeleg fin, lys sand.

- Kor skal vi få den sanden frå?

- Frå Sahara. Med skip. Det går an å bestille. Det er gjort før.

- Er du gal? Neste!

Frank sukkar.

- Du kan ikkje berre seie nei til alt!

- Eg ventar på noko fornuftig, seier Mor. Ho rullar den store firkanten i hop til ei lang pølse.

Frank mumlar det neste ønsket.

- Ei golfbane, med ni hol.

- Men kjære deg, Frank!

- Eg les berre det som står her.

- Trur du eg er landbruksminister?

- Nei, men ...

- Har du fleire? spør Mor. Ho finn ein skarp kniv og kuttar den lange pølsa opp i små snurrar. Så legg ho snurrane over på eit bakepapir.

- Ei gravemaskin. Til Oscar. Så han kan grave hola til golfbana. Altså, ikkje dei små hola, dit ballen skal, men dei store grushola, dit ballen ikkje skal.

- Det heiter groper, seier Mor, godt nøgd med at ho kan noko om sport.

- Nei, seier Frank. - Det heiter bunkers.

Det blir mange snurrar. No skal dei først steike, og så skal dei ligge og lune seg litt, og så skal Frank og Mor ete så mange dei orkar, og til slutt skal Frank putte dei i posar, fire i kvar pose, og legge dei i frysen.

-Tennisbane. Med raud sand. Og gjerde rundt. Og kvite strekar. Og eit stramt nett.

- Frank, seier Mor.

-Ja?

- Kor skal alt dette vere? Golf og tennis og hoppbakke? Vi har ingen stad å ha det.

-Vi kan kjøpe plass. Av bonden. Bonden har store jorde som berre ligg der, seier Frank.

Mor hentar eit egg ut av kjøleskåpet.

-Jorda ligg ikkje berre der, Frank. Det er beitemark. For sau.

- Heller tennis enn sau, seier Frank.

Han høyrer straks at det er barnsleg sagt.

- Og det seier du som et fårepølse kvar dag, seier Mor. Ho knuser egget over eit fat og vispar gulen og kviten i hop med ein gaffel, fort fort fort, for å få luft i. Frank ser på.

- Vil du pensle etterpå? spør ho.

-Nei.

Før brukte han å spørje om å få pensle, men no har han vakse frå det.

- Står det meir på den lista di?

Frank ser på lista. Tennisbane er det siste som står.

- Ja, seier han.

- Kva da?

- Atombombe!

Mor snur seg mot han, for å sjå fjeset hans, men ho får berre ryggen.

 

________________________________________________________________________________________________________________

 

 

I klassa til Frank er det stillare. I siste time skal alle fortelje kor snille dei har vore dagen før. Først ut er Sofie. Ho er nokså lita, men ivrig. Føtene hennar dinglar fram og tilbake under pulten når ho snakkar.

- Eg besøkte oldemor på eldresenteret. Det var første gong eg var der aleine. Eg hadde med ei avis med ti spørsmål i, og eit kryssord. Ho fekk berre to riktige på spørsmåla, og da vart ho litt lei seg. Men så var ho flink i kryssord. Ho peika og eg skreiv, med store bokstavar. Ho fortalde at søstera hennar, som heiter noko på M, men som er død no, løyste kryssord med løkkeskrift. Sånn at bokstavane heng i hop, med lange trådar mellom. Det prøvde eg og, men det såg ut som ein edderkopp hadde skrive det, sa oldemor. Da eg gjekk, sa ho tusen takk for besøket, og at eg gjerne måtte kome att.

- Bra, seier læraren. - Var det kjekt?

- M-m-ja.

- Tenkte du, mens du sat der, eller etterpå, at du heller skulle gjort noko anna?

- Nei.

- Kor lenge var du der?

- Ein time, kanskje.

- Kjente du deg snill mens du var der?

Sofie tenker seg om.

- Både og. Først tenkte eg: No er eg snill som sit her og stiller oldemor spørsmål så ho slepp å kjede seg. Men da vi sat i lag og løyste kryssord, tenkte eg ikkje på det lenger, at eg var snill.

Læraren ser ut som ho prøver å kome på eit siste spørsmål, noko som kan summere opp det heile:

- Lærte du noko av det?

Sofie tenker seg om ein gong til, tygg på ein blyant og dinglar med beina.

- Eg må snakke sakte og tydeleg for at ho skal forstå. Elles seier ho berre hæ.

Alle får fortelje etter tur. Jørgen har ordna krydderhylla alfabetisk. Edel har kjøpt nytt band til hunden sin og gitt det gamle bandet til ei nabojente, som kanskje skal få hund. Frank blir ikkje spurt. Til slutt er det berre Denisa att. Ho bruker å vere først, men i dag må læraren hale orda ut av henne.

- Eg tenkte eg skulle få folk til å skratte, så eg ville gå frå hus til hus og fortelje ein vits, mumlar ho.

- God idé, seier læraren.

- Så eg ringde på på eit hus. Men det kom ingen ut.

- Det heiter ikkje på på, mumlar Edel, høgt nok til at alle høyrer det.

- Så så, kviskrar læraren.

- Det heiter «ringde på eit hus», ikkje «ringde på på eit hus», seier Edel.

- Det kan hende, seier læraren.

- Kan hende? seier Edel. - Anten heiter det -

- Eg ringde på, ropar Denisa, - på eit hus!

Læraren stoppar Edel med eit strengt blikk og ein løfta finger. Denisa får halde fram.

- Så kom det ingen. Eg ringde på ein gong til, og heldt knappen inne. Men så spratt den ikkje ut att. Den hengde seg opp. Det ringde og ringde. Eg visste ikkje at ein knapp kunne ringe sånn.

- Det heiter jo ringeknapp, kva hadde du venta? seier Edel.

- Det høyrdest ut som tjue bjellesauar som rullar ned ei skråning. Så gjekk døra opp og alle i huset kom ut. Dei spurde kva i alle dagar eg dreiv med. Eg visste ikkje kva eg skulle seie. Eg berre peika på knappen med den fingeren eg hadde ringt på med.

- Ringfingeren, mumlar Edel.

- Og så må dei ha gløymt maten på komfyren, som kokte over, og da starta det å pipe i ein røykvarslar, og den må ha vore seriekopla, for alle varslarane i heile huset begynte å pipe, som om det var eit kor, og da vakna ein liten unge og begynte å illskrike. Det var eit helvete.

- Denisa, seier læraren.

- Unnskyld.

Ein etter ein har elevane begynt å flire.

-Jammen er du uheldig, seier læraren.

- Ja, seier Denisa. - Men da alt var stille, bortsett frå ungen som skreik, og eg begynte å fortelje vitsen min, da forstod mannen i huset at eg berre skulle fortelje ein vits, og da såg det ut som han og kokte over, akkurat som middagen. Forsvinn, sa han. Så det gjorde eg. Likevel følgde han etter meg, i berre strømpene, forbi postkassa.

Læraren er den som ler minst av forteljinga til Denisa. Først seinare, kanskje fem minutt etterpå, da ho står med ryggen til dei og skriv noko på tavla, begynner skuldrene hennar å riste. Bokstavane kjem skeivt ut av kritet hennar. Ho flirer som ei heks over ei gryte. Ho drar ned eit av karta framfor tavla, gøymer seg bak kartet og sprutar ut i latter. Det er eit kart over heile verda. Det ser ut som heile verda skrattar. Ein får lyst på ein dobbelttime i geografi.

- Kva er det? spør Denisa.

Frank trur at det har gått opp for læraren kva hus det er snakk om, kanskje ho kjenner den sinte mannen.

- Du blir ofte raud i fjeset av å vere saman med oss, seier Sofie da ho kjem fram att.

- Unnskyld, seier læraren.

  

 

Frå Arnfinn Kolerud: Snillionen. Cappelen Damm forlag 2017. Side 28-31 og 69-72.
Publisert med løyve frå forfattar og forlag. Elektronisk utgåve ved Nynorsk kultursentrum 2018.
© Anna publisering eller offentleg bruk kan berre gjerast med løyve frå forfattar og forlag.